Poemario colectivo “Alén do silencio” – 100 poetas, 100 poemas

Vou permitirme unha paréntese no fío habitual deste blogue para presentarvos un fermoso proxecto no que teño a honra de participar.

Apenas aínda non deixaran de soar as badaladas que marcaban os primeiros segundos deste novo ano 2014, recibín unha mensaxe no teléfono. Era similar a outras que teño recibido, xa que me invitaba a publicar, a participar nun proxecto colectivo de poesía. Pero en esta ocasión era distinta, especial. Sorprendeume por ser enviado por quen foi. E sorprendeume na mesma cantidade na que me sentín marabillosamente a gusto e profundamente alagado.

Mais coma en outras ocasións, neste primeiro momento declinei a oferta.

Si, xa sabedes: non teño interese en publicar. Mellor expresado sería que non son eu quen para decidir que a miña escrita é digna dun libro que suscite o interese en lectores máis alá dos que visitades esta tobeira. E, ademáis, e non é postureo, que xa volo teño confesado, non me considero con calidade literaria para sumarme por iniciativa propia a unha nómina de escritores en lingua galega que admiro; poetas dos que ninguén ten a menor dúbida da súa calidade que, insisto, eu si dubido ter. Eu só xogo coas verbas de cando en cando, coa mellor intención, e na procura de non ser desagradable e sempre, sempre con todo o respecto a poetas e poetisas. Así son e así ten que seguir sendo.

O caso é que a conversa non rematou aí. Nos días seguintes esa boa amiga, e mesmo alguns outros máis, insistiron en que me unira ao proxecto, en que cambiara de opinión. É agradable ter amigos tan bos e, como tales, falaban. Pero tamén, pouco a pouco, ía recibindo frases, pequenas palabras, desas que se envían de xeito inconsciente e tanto significan, parágrafos que inspiraban confianza e mesmo transmitían ilusión polo simple feito de que eu participara.

E, vaia, quén sou eu para negarme a esa ilusión? Evidentemente ninguén.

Polo tanto, o que quero compartir con estas verbas son moitas cousas xuntas. Por unha banda, e antes de nada, o meu agradecemento e cariño a esas voces que fixestes que me animara a participar neste fermoso proxecto e a esas que me axudastes a escoller a escrita. Sabedes ben todo o que vos quero e mesmo admiro como persoas, amigas, compañeiras, loitadoras… Seguramente non vos merezo pero, seguramente, sen vós eu non sería.

Tamén quero invitarvos a seguir e coñecer e compartir o proxecto. Para iso, usade esta linkaxe ou pulsade na imaxe que vedes máis abaixo.

De certo que é unha aventura fermosísima. Naceu coa idea de publicar un libro con cen poesías de cen poetas e poetisas diferentes e que, aínda que non coñezo o número definitivo, o reconto final pode superar os cento cincuenta escritores en lingua galega, galego-portugués e portugués. Coido que o interese suscitado é superior ao imaxinado polos propios organizadores, persoas estas aos que agradezo públicamente o traballo, o esforzo, o tempo adicado e a oportunidade que nos dan a moitos.

100x100

Portada do evento creado no Facebook

No día, ou por mellor dicir, na noite na que escribo estas palabras, deitado no meu sofá e co cóbado maltreito, aínda son moitos os detalles do proxecto por pechar. Tantos coma a ilusión crecente, confeso, de ter nas miñas mans, na miña humilde biblioteca, unha copia de Alén do silencio”, o libro resultado desta viaxe, título elexido nunha votación libre entre os que por alí andamos implicados, porque así é esta aventura.

Coido que debo de rematar xa e cun detalle máis ben mundano. Pode que algúns de vós teñades interese en facervos cunha copia do libro, xa que entre os autores que participan hai verdadeiros artistas e poetas de calidade e sensibilidade excepcional. Polo de agora, polo visto, non vai ser tarefa sinxela salvo para os que formamos parte da nómina de autores pero, se algunha oportunidade xorde, será no evento do Facebook. Eu, pola miña banda, se alguén quixera copia, que me avise, e verei qué podo facer…

De verdade, seguide o proxecto, unídevos ou colaborade, participade e, sobre todo, coidade da nosa lingua, das nosas letras. É o máis grande tesouro e riqueza inmaterial que temos.

Advertisements

Cores

Azul intenso no mar,
celeste, no ceo,
estrelado e escuro
aniñado na luz da noite.

Verde a terra, o monte,
o aire e mesmo o sangue,
zume de veas de leiras,
de castiñeiras, de carballeiras.

Brancas as nubes no verán,
no fermoso solpor cobreadas,
grises cargadas de nobre auga
purificadora e tan necesaria.

Negro o sentir e negro o mirar
das nosas humildes xentiñas,
e negras, moi negras as mentes
que matan a cor na nosa vida.

Negro presente queimado,
negro futuro que así espera,
negros montes chamuscados.
Cando coidaremos da nosa Terra?

Fotografía cortesía de Fito Cáamanho – A fenda na paisagem

Dez anos despois: á morte por tristura de Man

—x
Namentras esto pasaba por estas terras eu, recordo, recén cambiada a miña vida persoal, andaba disfrutando dunha grande viaxe polas terras da Suiza, alleo ao seu sufrimento, e por zonas non tan lonxanas ao lugar de nacemento de Manfred, Radolfzell am Bodensee, a carón do lago Constanza.
Cómo poden chegar a cruzarse realidades sen nin tan siquera nós alcanzar a imaxinalo…
—x

Cando cheguei hoxe ao meu tobo tiven a primeira intención de actualizar a entrada de hai unhas semanas, Dez anos despois, xa que o que hoxe me move para estar aquí é, de novo, a memoria da triste traxedia vivida en Galicia co afundimento do Prestige no ano 2002, as ondas de negro chapapote que, por eses tempos, chegaban dende o mar profundo e tinguían de loito as nosas preciosas costas; loito do que aínda non recuperamos e ferida que aínda doe de seu.

Hoxe traía a intención, día marcado no almanaque, de ter unha pequena lembranza de Man, de Manfred Gnädinger, o Alemán de Camelle, cunha mínima actualización no escrito, xa que hoxe é o aniversario do seu pasamento, hai xa dez anos. Si, qué rápida é a tan lenta e tan incansable velocidade do tempo!

Manfred Man, o alemán de Camelle

A desolación de man, o artista alemán de Camelle é das imaxes máis sinceras do desastre do Prestige. A imaxe foi tomada da web homenaxe a Man http://bit.ly/SXO0f5

De seguro que non é fácil demostralo, pero tamén de seguro que seremos moitos os convencidos de que Man morreu de tristura, da tristura que sentiu ao ver o que os seus ollos viron deses días; ao ver a paisaxe e o tesouro marítimo e litoral galego destruído, ferido, sanguinento; ao ver as aves arrastrarse coas súas plumaxes enchidas de mortal fuel-oil, peso extra indesexado para ás e ialmas;  ao ver como pogresivamente se ía escurecendo a marabillosa cor verde Galicia e sentir a lenta morte da súa Terra, da nosa Terra.

E de seguro tamén que, sendo a súa tristura a súa enferminade terminal, Man ensinounos a moitos qué é querer de verdade a Galicia, o país das marabillas, como el o facía, sen publicidades, sen parafernalias, sen procurar o aplauso fácil nin a rendibilidade ideolóxica. Simplemente por amor. Grazas, Man, por tan marabillosa ensinanza.

O dito: ía ter eu unha pequena e máis porsaica lembranza pero a actualidade quixo convertilo hoxe nunha desas personaxes do día e nun deses nomes que máis se deberían de repetir nos xornais desta terra galega. Tanto así que vou compartir con vós dous artigos da páxina de novas dixital de sermosgaliza.com como mostra.

O primeiro, publicado onte día 27/12/2012, explica o motivo polo que é actualidade: Man volve a súa casa. O segundo, un pouco menos festivo, de hai trece días, incide no olvido do legado deste pequeno gran home. Aquí os tedes:

As cinzas de Man regresan ao seu museo dez anos despois.
O 28 de decembro cúmprense dez anos da morte de Man, o alemán de Camelle. O seu berro silencioso, a imaxe de dor do artista que vivía na Costa da Morte á beira do mar converteuse en icona do drama polo desastre do Prestige. A unha década da súa morte, os restos de Man regresan ao seu museo, un espazo destruído no que continúa a súa memoria.

O legado de Man esmorece dez anos despois
A morte de Man, o alemán de Camelle, bateu en todas as conciencias no momento álxido da invasión do chapapote na Costa da Morte. A lenda convertíase en símbolo da desolación diante do atentado do Prestige. Acubillada coa enerxía de entón, naceu a idea de protexer e difundir a súa obra a través dunha fundación creada anos despois. Cando se cumpre unha década da súa morte, o abandono é o que mellor define o estado do museo que el creara ao ar libre.

Quede dito entón, queden referidas as dúas entradas, e sexan estas torpes palabras a miña pequena e sentida homenaxe en lembranza do Alemán de Camelle, imaxe que fala máis que o resto das miñas verbas, que escollera hai días para ilustrar o artigo orixinal, dez anos despois, e que lamentable tamén serve hoxe para lembrar con tristura que hoxe estamos coma se fora entón.

Dez anos despois

Manfred Man, o alemán de Camelle

A desolación de Man, o artista alemán de Camelle, é das imaxes máis sinceras do triste desastre do Prestige.
                                                               
Imaxe tomada da web homenaxe a Man http://bit.ly/SXO0f5

Hai dez anos por estas datas -e nas sucesivas semanas- a miña cabeza e a miña vida estaba centrada en temas personais, organizando o que celebraríamos os máis achegados pouco máis dun mes despois. Hoxe, na distancia temporal, é sano e preciso recuperar algunhas das cousas vividas entón un pouco máis de lonxe, coa perspectiva que o tempo agasalla.

Hoxe lembramos, dez anos despois, a traxedia do Prestige, e cabe preguntarse se aprendimos algo. O malo non é que a probable resposta non. O malo e verdadeiramente preocupante é pensar porqué non. Certo é que se fixeron investimentos importantes en infraestructuras viarias e portuarias, que se aprobaron novas leis que melloran a seguridade marítima e que se equiparon os servizos de emerxencia para estaren preparados ante situacións coma esas pero, era iso o que tiñamos que aprender?

Mirade, hoxe, dez anos despois do Prestige, estamos nas mesmas, soio que o barco que parece afundir chamase España e o chapapote ten a dura forma de despedimentos, ERE’s, desafiuzamentos, pobreza, fame, indefensión, desigualdade…

Mirade, hoxe, coma entón, precisamos, máis que nunca, do movemento social, coma o que xurdira dende o silenzo e a impotencia dos ollos dos mariñeiros. Precisamos hoxe de novo da forza das persoas, do que somos e temos, sen cores nin bandeiras nin ideoloxías.

Hoxe, de novo, tan só coas nosas mans, núas, co noso esforzo esgotante e coa nosa solidariedade profunda, loitando todos como en aqueles días tantos fixeron con nós, remataremos por levantármonos de novo dos desastres que vivimos, orixinados de novo por malas decisións, e lograremos non só que estes tempos rematen definitivamente, senon que os que veñan sexan xustos, sociais e coherentes coma merecemos tras, verdadeiramente, termos aprendido dos nosos propios e máis recentes erros.

Hoxe, dez anos despois, cómpre agradecer de corazón a quen estivo loitando con Galicia no noso desastre. Pero hoxe tamén cómpre chamarnos e animarnos de novo a que todos esteamos en fronte deste novo desastre noso, que chamamos crise, coma entón estivemos: unánimes, firmes e rotundamente decididos.

Pois logo, imos? Imos.

Galicia de loito: ao pasamento de don Isaac Díaz Pardo

De seguro que a nosa vida ten fases. De seguro que poden ser delimitadas e de seguro que alguén xa as delimitou nalgún sesudo estudio sociolóxico. O certo é que tanto me ten.

Eu, esta fase que vivo agora non me gosta nada. Xa hai algún tempo que, de cando en vez, teño que despedir, lamentablemente, a alguén, ben no ámbito cercano, familiar, deste círculo máis achegado de persoas, do que tan orgulloso me sinto, e que todos temos; ou ben dese outro círculo máis alonxado pero igual de importante no noso desenvolvemento como persoas, nova que consegue igualmente que o meu corazón entristeza pola perda de alguén a quen admiras, de quen aprendiches, a quen respectas ou incluso a quen un determinado día quixeches parecerte.

Hoxe, a triste nova para todos os medios de comunicación, da que todos falan é o pasamento de don Isaac Díaz Pardo. E se algunha palabra se repite ao falar del, esa é a de intelectual, sen partidismos, localismos, sen intereses. Só intelectual. E galego.

Hoxe eu tamén estou un pouco de loito e únome á dor do “país das marabillas”, a nosa Galicia. Únome na homenaxe ao resto da nosa terriña, ese gran proxecto seu que deixa inacabado. E velaí, quizáis, atopamos a nosa responsabilidade.

Don Isaac Díaz Pardo, DEP.

Falo da fala

Falar da fala é moi doado: ó falar non ten cancelas. Mais falar da fala galega sempre ten certos tinturas reivindicativos da nosa identidade e nacionalismo. E falar da fala castelán sempre ten un aspecto imperialista, centralista ou impositor.

Falar de ambas as dúas ao tempo, e incluso falar ambas as dúas, ten… a súa graza.

Eu penso: non hai respecto entre nós, usuarios de cada unha. E onde perdemos o noso respecto? Nestes tempos só podemos estar dun bando ou doutro? Nunca cabe dos dous? Nunca dos dous? Tempos politicamente correctos para tantas e tantas cousas incorrectas.

Ou con deus ou co diaño. Pero, volvo a pensar, cal é cal? E penso, vaia estraño costume o que teño, e se resulta que non hai ningún dos dous? Pois vaia…

Penso, por unha banda, que deus é a lingua galega, lingua proletaria do meu pobo. É a que sempre foi maltratada, denigrada, desprestixiada. E é a que máis amamos. A nosa fala vernácula era a que precisaba das nosas atencións, queixas, defensas e coidados. Non quixera entrar en políticas, pero hoxe, a nosa fala hoxe converteuse en arma que disparar.

E penso, por outra banda, a nosa lingua tamén é o diaño. É o diaño cando se impón sobre as demais por decreto. E sigo sen querer entrar en políticas, pero a min sempre me estrañou que as normas da linguaxe galega se publicaran nun Diario Oficial… É o diaño tamén cando deixa de ser unha elección persoal para ser una obriga laboral. É o diaño cando a súa defensa supón a discriminación doutras, usando tamén a forza -verbal- inxustificada.

E volvo a pensar, claro está. E a lingua de Cervantes foi de sempre o diaño. Serviu para apartar dos seus orixes aos señores fortes da nosa terra e sometelos a réximes feudais. Serviu para exportar ideas e coñecementos dende as capitais ás terras de Breogán, e moito máis lonxe. Serviu para impoñer, aquí e nos outros mares, e destruír culturas milenarias na defensa dun poder central. E serviu tamén para facer patria, facer de todos un, para atopar o camiño do desenvolvemento conxunto.

Pero a lingua das Españas é tamén deus ó ser coa que achegamos as nosas culturas ó mundo. Esa lingua tampouco é un demérito cultural, senón que é un acervo máis da nosa capacidade. Esa lingua é a que nos permite defender a nosa identidade nacional tanto coma calquera outra. Esa lingua é a que fai de nós parte dunha sociedade mundial, defectuosa, certo, pero completa.

E esa lingua hoxe tamén está sendo atacada. E pronto, a nosa tortilla dará a volta. E volveremos ser o máis “far west”. Entón é cando eu expreso as miñas ideas usando grafías, letras, pequenas liñas e parágrafos. Entón é cando eu pido respecto.

Respecto para a lingua castelán. O mesmo respecto que nós desexamos, que ti desexas e con tanta forza defendes para o noso galego. Respecto ás miñas liberdades. Respecto tamén as túas liberdades. De cativo, a miña mai dicíame aquilo de que a túa liberdade comeza onde termina a dos demais. A miña liberdade de falar en galego tamén. Ou en castelán.

Respecta. Respecto.

Liberdade teño para defender en galego a miña lingua castelán. Liberdade teño para defender en castelán a miña lingua galega. E sempre as miñas linguas. Sempre respecta. Sempre te respectarán.

Porque, con ese respecto, son español e castelán falante, un orgullo coma poucos neste mundo. Porque, con ese respecto, son galego e galego falante, a maior das posibles honras que podería ter. E si, pódese, podemos, e poderemos vivir coas dúas. E o meu convencemento.

Porque, e penso, dende cando a cultura converteuse nun “quítate ti para me poñer eu”? Dende cando a cultura, o saber, ocupa lugar?

Por que razón non soñar cos versos de Neruda, Becquer ou Rubén Darío en versión orixinal? E por que razón non soñar cos versos de Celso Emilio, Cunqueiro ou Castelao na súa versión orixinal? Acaso a cultura ou a lingua é patrimonio exclusivo dun grupo determinado de elixidos, quizáis de auto-elixidos? Que maior pracer que ler a sensibilidade de Gala ó tempo que poder ler a saudade de Rosalía? Que maior maxia poderemos deixar en herdanza que a paz e o entendemento entre nós?

Respecto. Respecta. Respectemos.
E falemos.